Fleksibilitas dan Kepastian Hukum dalam Ekonomi Islam: Analisis Kaidah Al-Ma’ruf ‘Urfan Kal-Mashrut Shartan
Abstract
This study aims to analyze the meaning of the fiqh principle "Al-Ma’ruf ‘Urfan Kal-Mashrut Shartan" and its practical implementation in contemporary muamalah maliyah transactions. This research uses a qualitative approach with library research methods and analysis of classical and contemporary fiqh texts. The results show that social traditions or norms ('urf) that are widely recognized have the same legal force as written conditions in a contract, provided they do not conflict with sharia. This study integrates the application of 'urf principles within the context of dynamic modern Islamic economic transactions. This principle provides legal flexibility for transacting parties while maintaining the principle of legal certainty in Islamic economics.
Keywords
References
Adigara, A., & Ghozali, M. L. (2023). Analisis Fatwa No. 23/DSN-MUI/III/2002 Tentang Potongan Pelunasan Pembiayaan Murabahah Sebelum Jatuh Tempo Dalam PerspektiF Al-URF. Jurnal Ilmiah Ekonomi Islam, 9(3), 3433. https://doi.org/10.29040/jiei.v9i3.9792
al-Ansori, Z. (2018). Ghooyatul Wushul. Ponpes Maslakul Huda.
al-Ghozi, M. as-Shodaqi. (1996). Al – Wajiz fi Idhohi Qowaid Fiqh al-Kulliyah. Muassasah risalah alamiyah.
as-Syirbini, A.-K. (1994). Mughnil Muhtaj. Darul Kutub Islamiyah.
Az-Zuhaili, M. (2006). Al-Wajiz fi Ushul al-Fiqh al-Islamy. Daar al-Khoir.
Az-Zuhaili, M. M. (2006). Al-Qowaid al-Fiqhiyyah wa Tathbiqotiha fi al-Madzahib al-Arba’ah. Dar al-Fikr.
Bin Abdus Salam, ’Izzu ad-Din. (1999). Qowaid al-Ahkam. Maktabah kulliyah al-azhariyyah.
Daud, N. S. (2019). Muhadhorot fi Qowaid al-Fiqh al-Kulliyah. Al-Azhar University.
Marinsah, S. A., et al. (2018). Pengambilkiraan ‘Urf dan Adat Dalam Fatwa Semasa: Analisis Terhadap Adat Kematian Bajau di Sabah: ‘Urf and Customs Determination in Fatwa: An Anlysis on Death Ritual Among Bajau Ethnic in Sabah. Journal of Fatwa Management and Research, 12(1), 73–91. https://doi.org/10.33102/jfatwa.vol12no1.19
Nasution, B. J. (2017). Kajian Filosofis tentang Hukum dan Keadilan dari Pemikiran Klasik Sampai Pemikiran Modern. Al-Ihkam: Jurnal Hukum & Pranata Sosial, 11(2), 247. https://doi.org/10.19105/al-ihkam.v11i2.936
Nujaim, I. (2009). Al-Asybah wa An-Nadhoir. Darul Kutub Islamiyyah.
Rizaludin, R., et al. (2022). Analisis Kaidah Urf pada Fatwa DSN-MUI No. 54 tentang Syariah Card. Al-Kharaj : Jurnal Ekonomi, Keuangan & Bisnis Syariah, 5(4), 1904–1921. https://doi.org/10.47467/alkharaj.v5i4.1823
Suyuthi, I. (1999). Al-Asybah wa An-Nadhoir. Darul Kutub Islamiyyah.
Wahyuni, A., & Harisah, H. (2024). Konsep Al-urf dalam Perkembangan Society 5.0 Perspektif Fikih Kontemporer. Ulumuna: Jurnal Studi Keislaman, 9(1), 66–84. https://doi.org/10.36420/ju.v9i1.6694
DOI: https://doi.org/10.61111/jfcft.v4i1.1198
Article metrics
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2026 Journal of Fiqh in Contemporary Financial Transactions
Department of Islamic Economics Law
Sekolah Tinggi Ekonomi Islam (STEI) SEBI
Jl. Raya Bojongsari, Depok Jawa Barat 16517 Indonesia
Indexed by:


















